Achtergrond: Waarom Flat Track helemaal terug is

Sinds de Polaris Group enkele jaren geleden Indian nieuw leven inblies, laait de rivaliteit tussen Amerika’s twee bekendste motorconstructeurs – Harley-Davidson en Indian Motorcycle – weer hoog op.  Het begon op de showroomvloeren, maar vanaf dit jaar wil Indian Harley ook het vuur aan de schenen leggen in de motorsportdiscipline die The Motor Company al decennia lang overheerst: Flat Track. Vanaf volgend seizoen komen beide legendarische merken weer tegen mekaar uit op de vele Flat Track-banen van de USA. Er zit dus een nieuwe burgeroorlog aan te komen…

 

Tekst: Bart Jacobs

Foto’s: Harley-Davidson, Indian Motorcycle, AMA Pro Racing

 

De Verenigde Staten van Amerika mogen dan misschien wel geen motorland ‘pur sang’ zijn, toch hebben ze een belangrijke bijdrage geleverd aan de motorsportgeschiedenis. Zo overheersten Amerikaanse wegracers jarenlang in de 500 cc GP’s, toch wel de koninginneklasse van de motorsport. Ook motorsporttakken als Dragracen, Hill Climb en Supercross zijn er populair, maar de meest Amerikaanse motorsporttak is zonder twijfel Flat Track.

 

Plat met (soms) een jump

 

Flat Track is de tegenhanger van onze Europese Baansport. Baansport omvat een aantal disciplines zoals Speedway, Grasbaan en Langbaan. Flat Track omvat op zijn beurt wedstrijden op Short Tracks (1/4 mijl), halve mijls- en mijlsbanen en tot slot Steeple Chase TT’s. Deze laatste discipline laat zich nog het best vergelijken met Supermoto. Zij het dan dat de piste volledig uit ‘dirt’ bestaat en één of meerdere springbergen bevat. Flat Track wordt in Europa ook wel eens Dirt Track genoemd. Logisch want de discipline wordt altijd op onverhard verreden.

Flat Track of Dirt Track was ook de allereerste motorsportdiscipline in de Verenigde Staten. Nochtans, zo’n honderd jaar geleden waren niet de wedstrijden op dirt tracks maar board tracks, het koningsnummer van de Amerikaanse motorsport. Op houten pistes van soms een halve mijl lang – vergelijk ze maar gerust met grote wielerpistes – gingen Amerikaanse durfals de strijd tegen mekaar aan. Op Harley’s en Indians, op motorfietsen zonder remmen! Er werd niet alleen met motorfietsen maar ook met auto’s op de board tracks gereden. De board tracks waren niet alleen levensgevaarlijk voor motorrijders, ze vergden ook veel onderhoud. Bijgevolg werden de houten pistes begin jaren ’30, tijdens de Grote Depressie, gelaten voor wat ze waren. De focus van de Amerikaanse racerij verlegde zich daarmee weer op het Flat Track.

Grand National Championship

De echte doorbraak voor de Flat Track-sport kwam er na Wereldoorlog II toen de American Motorcyclist Association (AMA) het Grand National Championship (GNC) instelde. In 1946 werd Chet Dyckgraaf de allereerste Grand National Champion op een Norton. De komst van dit kampioenschap was meteen het startstein voor een nieuwe rivaliteit tussen Harley-Davidson en Indian. Tussen 1947 en 1950 ging de GNC-titel telkens naar een Harley-rijder, maar in de jaren daarna overheerste Indian met twee titels voor Bobby Hill (1951-1952) en één voor Bill Tuman in 1953. Beide Indian-legendes waren overigens aanwezig bij de voorstelling van het nieuwe Indian-strijdwapen: FTR750.

Na 1953 kwam er een einde aan de rivaliteit tussen Indian en Harley-Davidson. Indian stopte z’n productie en Harley nam resoluut het voortouw tegen machines van BSA, Norton en Triumph . Maar de teloorgang van de Britse motorindustrie begin jaren ’70 zou ook aan die rivaliteit een einde maken. Tegen dan hadden ook de Japanse merken zich goed en wel op de Amerikaanse markt genesteld. Onder andere de legendarische Kenny Roberts bezorgde Yamaha twee GNC-titels (in 1973 en 1974).

 

Legendarische XR750

Ondertussen bleef Harley-Davidson veel wedstrijden winnen, met daarbij een speciale  vermelding voor de XR750. Het door de geëmigreerde Nederlander Piet Zijlstra ontworpen V-twin-blok kwam in 1972 op de markt, eerst in een kant-en-klare flat track-racer, vanaf 1980 alleen nog als raceblok. Ook nu nog, maar liefst 44 jaar na z’n introductie (!), is dit pushrod-blok nog steeds de referentie in het AMA Flat Track-kampioenschap.

Ook de komst van tabakssponsoring en de daarbij behorende dikke winstpremies zorgden voor een verdere bloei van de Flat Track. In de jaren ’80 verscheen ook Honda op de scene met een speciaal daarvoor gebouwde machine, de RS750. De machine ontleende haar krachtbron aan die van de dikke XLV750 all-road. Honda domineerde het GNC-kampioenschap tussen 1984 en 1987 maar werd daarna min of meer buitengewerkt door de AMA met dank aan een paar wijzigingen aan het technische reglement. Kwatongen beweren dat die wijzigingen er kwamen op fel aandringen van Harley-Davidson. Wat er ook van zij, vanaf 1988 ging Harley-Davidson weer door met winnen. Harley zou, op 1993 na, vanaf dan alle titels bij de Twins binnenhalen. 

Vanaf midden jaren ’90 begon de Flat Track-racerij stilaan weg te deemsteren. De tabakssponsoring was weggevallen en naast Harley-Davidson waren er geen andere constructeurs officieel aanwezig in het GNC-kampioenschap. Bovendien waren er geen kant-en-klare flat track-machines meer te koop. Dat betekende dat je als flat track-racer ofwel zelf aan de slag moest of flink wat geld moest neertellen bij een frame-specialist. De sport kreeg dan ook rake klappen wat de deelnemersaantallen betrof.  De prijzengelden waren nog maar een fractie van wat ze in de late jaren ’80 en vroege jaren ’90 waren. Bovendien kwam de sport ook steeds minder op TV en dat betekent – zeker in Amerika - dat je eigenlijk onbestaande bent voor sponsors.

Nieuwe bazen, nieuwe aanhang

Zo’n tien jaar geleden besloot de AMA dat er ook met aangepaste crossmotoren in het AMA Flat Track-kampioenschap gereden mocht worden. Die waren een stuk handiger op de korte banen en de Steeple Chase maar bovendien ook zo te koop en mits een paar aanpassingen (ander uitlaattraject, verlaagde vering, andere versnellingsbakverhoudingen) zo inzetbaar voor Flat Track.

De maatregel was een slag in het gezicht van sommige Flat Track-puristen, maar redde misschien wel de sport. In 2008 nam de Daytona Motorsports Group het AMA Flat Track-kampioenschap over in een deal waarin ook het AMA Pro Motocross-kampioenschap, het AMA Superbike en het AMA Hill Climb-kampioenschap vervat zaten. Het Motorcross werd al vlug uitbesteed aan MX Sports van Davey Coombs, DMG richtte z’n focus op het AMA Superbike. Wellicht was het de bedoeling om daar een soort van NASCAR op twee wielen van te maken, maar ondertussen werden de andere sporttakken, waaronder dus ook het Flat Track, wel aan hun lot overgelaten. Toch was er beterschap op komst want wereldwijd kreeg de sport ondertussen wel de aandacht die het jaren moest ontberen. MotoGP-toppers als Marc Marquez en Valentino Rossi hadden namelijk hun oog laten vallen op deze spectaculaire discipline. Niet zomaar als leuk tussendoortje maar wel als trainings-tool. De nieuwe generatie 1000 cc MotoGP-machines vereiste nogal wat glijwerk en dan kwam het van pas dat je een motorfiets al driftend de hoek kon om zetten. Marquez werd begin 2014 voor eigen publiek tweede achter AMA Flat Track-kampioen Brad Baker, tijdens de Superprestigio Dirt Track in het Palau Sant Jordi in Barcelona. Ondertussen had Rossi al een Flat Track-piste op z’n VR46 Moto Ranch in Tavullia aangelegd.

 

Een nieuw tijdperk breekt aan

Toen DMG in de nazomer van 2014 de rechten voor het kwijnende AMA Superbike doorverkocht kwamen de kaarten plotsklaps anders te liggen. Van de disciplines die DMG nog in z’n portefeuille had zitten, had het Flat Track zonder twijfel het meeste potentieel. Als het geen gezicht wou verliezen moesten DMG via AMA Pro Racing een succesverhaal maken van het Flat Track-kampioenschap. In februari 2015 kondigde AMA Pro Racing de komst van Michael Lock als constultant aan. Deze Brit had z’n sporen in de motorindustrie al ruim verdiend, eerst als sales-manager bij Honda UK, later bij Honda Europe. In de jaren ’90 zette Lock Triumph op de markt in de Verenigde Staten, om daarna CEO van Ducati North America te worden. Via elektrische autobouwer Think en Lamborghini kwam Lock uiteindelijk terecht bij AMA Pro Racing. Na enkele maanden verwierf hij daar de status van CEO en insiders van de Amerikaanse motorsector hebben er een goed oog in dat Lock het Flat Track weer helemaal op de kaart kan zetten.

De fabrieken komen terug

Harley-Davidson is het Flat Track altijd trouw gebleven. Deels omdat het er nog steeds XR750-blokken kon slijten, deels omdat de discipline toch onversneden en puur ‘Americana’ is. Nogal wat van de toeschouwers die het Flat Track trouw bleven zijn Harley-rijders en zij stellen de aanwezigheid van hun ‘Motor Company’ natuurlijk op prijs. Maar Harley wil via het Flat Track ook een nieuw, jong publiek aanspreken. Niet voor niets is de krachtbron van de nieuwe XG750R gebaseerd op die van de Street 750. Bovendien introduceerde Harley ook Flat Track op de X Games, een evenement dat op jongeren tussen de 15 en 30 is gericht.

Ook bij Indian wisten ze dat hun verhaal over traditie niet helemaal zou kloppen zonder dat hun rijke verleden op de ovalen pistes erbij gehaald zou worden. Het begon voorzichtig met een flat track-versie van de Scout, waarmee de bekende designer/customizer Roland Sands in z’n eigen Hooligan Flat Track Series meereed. Maar bij de Indian-bazen groeide wellicht het besef dat ze Harley pas een enorme hak zouden zetten als ze de Motor Company op z’n favoriete jachtterrein, het AMA Flat Track-kampioenschap, zouden verslaan. En dus verscheen de, op de Scout gebaseerde, FTR 750 ten tonele.

 

Harley kondigde eind mei 2016 de komst van een opvolger voor de legendarische XR750 aan, de XG750R. Reageerde het daarmee op Indians aankondiging dat het aan een Flat Track-blok werkte of was de vervanging al langer gepland? Als Harley het met een 44 jaar oud blok moest opnemen tegen een gloednieuw en speciaal daarvoor ontwikkeld watergekoeld blok had de Motor Company wellicht gezichtsverlies geleden. Harley kon dus niet anders dan terug voluit de Flat Track-kaart trekken.

Een nieuw gouden tijdperk?

 

Dat de gezamenlijke terugkeer van Harley-Davidson en Indian Motorcycle naar het Grand National Championship geen toeval is, is nu wel duidelijk. Voeg daarbij de vernieuwde ambitie van AMA Pro Racing inzake deze discipline en je weet dat er grootse dingen te gebeuren staan. In de eerste fase zal het zaak zijn om de sport terug in Amerika op de kaart te krijgen en te concurreren met andere kampioenschappen zoals het AMA Supercross en Moto America. Flat Track heeft alvast twee troeven mee: het is veruit de spannendste vorm van motorsport en er liggen doorheen de USA honderden ‘dirt ovals’ waarop nu vooral autosportdisciplines aan de slag gaan. Dat alles maakt dat een heropleving zeker mogelijk is. Blijft de vraag in hoeverre iemand als AMA Pro Racing CEO Michael Lock z’n mannetje kan staan in de racerij, maar voorlopig lijkt het er sterk op dat we afstevenen op een nieuwe Civil War tussen Harley-Davidson en Indian Motorcycle… 

 

 

Facebook comments