Retro-Sport: De GP van België - 2

Recent vroegen enkele lezers zich op onze Facebookpagina af waarom België, in tegenstelling tot de buurlanden, geen eigen Wegrace GP heeft. Een goede vraag maar niet een die je zomaar kunt beantwoorden.  En dus gaan we dit interessante thema in drie verschillende artikels behandelen. Het eerste artikel gaat over het ontstaan van de Belgische GP,  het tweede over het verdwijnen ervan.  In het derde artikel bekijken we de kansen op een terugkeer van de MotoGP in België.

 

In 1985 wordt  er voor het eerst gewag gemaakt van rellen aan de vooravond van de Belgische GP. Honderden toeschouwers dolen op zaterdagavond rond in het centrum van Francorchamps, waar de lokale bevolking fors de kas spekt met de verkoop van spijs en drank.  Als de toestand later op de avond uit de hand loopt moet de Rijkswacht ingrijpen. Het lijkt een geïsoleerd incident maar wel een dat, een dikke maand na het Heizeldrama, zwaar zal doorwegen in de media en de publieke opinie. De toon is gezet en de jaren daarna zal er telkens een grimmige sfeer rond de Belgische GP hangen.

 

Asfaltproblemen

Maar ook op het circuit zelf zijn er problemen. De fabrieksjongens uit de 500cc, de absolute sterren van het Continental Circus, hebben steeds minder zin  in een bezoek aan het circuit in de Ardennen.  De vaak onvoorspelbare weersomstandigheden, gekoppeld aan het grillige karakter van hun 500cc tweetaktmachines maken dat een GP op Francorchamps telkens voor heel wat stress zorgt. Stress die toch enigszins gerechtvaardigd is want Francorchamps is dan nog steeds geen permanent circuit en er zijn nog steeds plaatsen waar je maar beter niet kan crashen met een motorfiets. Bovendien is het asfalt er dan maar van een matige kwaliteit. Een mankement dat ook de F1 parten zou spelen. In 1985 wordt de begin juni geplande GP van België ter plekke geannuleerd (de GP zou naar september verschoven worden) omdat het pas gelegde asfalt het begeeft.

 

Een jaar later zijn er opnieuw problemen met de asfaltlaag. Eind mei takelen de F1-bolides het asfalt zwaar toe. In juni wordt het circuit opgelapt en kan de Wegrace GP toch doorgaan. In tegenstelling tot de Dutch TT – die traditioneel het weekend voordien plaats vindt – vindt de Belgische GP in grijs en miezerig weer plaats. Het is een voorteken voor de sombere sfeer die eind jaren ’80 onlosmakelijk met de Belgische GP verbonden zal zijn.

 

De geannuleerde GP van 1987

 

 Na de GP van 1986 eist de veiligheidscommissie van de FIM  een aantal nieuwe aanpassingen aan het circuit. Indien die niet aanpassingen niet gebeuren zal er in  1987   geen GP plaats vinden in Francorchamps.  Noch de intercommunale, noch de BMB, schieten in actie. Ze denken wellicht dat de situatie zal koelen zonder blazen. Maar daarin vergissen ze zich.  De FIM houdt –wellicht onder druk van de teamvereniging IRTA – voet bij stuk en blaast de Belgische GP af. Francorchamps krijgt zonder de gevraagde aanpassingen geen homologatie.

Te elfder ure probeert de BMB de stukken de stukken te lijmen. Toenmalig BMB-voorzitter Adrien Veys probeert tijdens het Dutch TT-weekend alsnog een alternatief voor een Belgische GP op poten te zetten. Veys suggereert dat de GP naar Zolder kan uitwijken, maar ook daar hebben de teams geen zin in. En ook, de ultieme uitwijkmogelijkheid, een Belgische GP op het TT-circuit in Assen wordt al vlug door het betrokken circuit afgeblokt. Er zal geen Belgische GP plaats vinden in 1987 en de BMB zal de financiële consequenties daarvan voelen.

 

Chaos op Francorchamps

In 1988 strijkt het GP-circus opnieuw neer op Spa-Francorchamps. De geëiste aanpassingswerken zijn uiteindelijk toch uitgevoerd maar een aantal rijders vindt dat die niet  ver genoeg gaan. Ook naast het circuit laat de laksheid van de intercommunale zich voelen. Er zijn onvoldoende sanitaire voorzieningen. Daardoor gaan er nogal wat mannelijke toeschouwers hun gevoeg doen in het tunneltje dat parallel met l’Eau Rouge loopt. Wie ergens buiten het start/finish-gedeelte wil gaan kijken trekt best rubber laarzen aan want er zijn geen verharde paden rond het circuit.

Op racedag ontstaat er chaos als tijdens de eerste wedstrijd van de dag, de 250cc GP, een zware crash gebeurt. De Duitser Martin Wimmer raakt tijdens de beginfase van de baan in Blanchimont en z’n teruggekaatste motorfiets belandt vlak voor de aanstormende Loris Reggiani. Het gevolg is een puinhoop van jewelste en een situatie die erg lijkt.  Het duurt een eeuwigheid vooraleer de IRTA de rijders ervan kan overtuigen om opnieuw te starten.  De tweede race van 8 ronden zal eveneens chaotisch eindigen nadat de Venezolaan Ivan Palazesse bovenop de Raidillon ten val komt. Winnaar Sito Pons – die later dat jaar wereldkampioen 250cc wordt –klaagt na afloop over een ambulance en andere auto’s die tijdens de laatste ronde van de race over het circuit reden. De hele wedstrijddag loopt nodeloos uit en pas rond 19u15 wordt de 500cc-race afgevlagd.

De Ecclestone-factor

Welke editie van de GP was de druppel die de emmer deed overlopen? Welke het ook moge zijn, de twee laatste edities waren telkens erbarmelijk. En dat omwille van een aantal factoren. In 1989 kan of durft de BMB het financiële risico dat gepaard gaat met het organiseren van de GP niet meer aan. De federatie gaat daarom in zee met de pas opgerichte pvba Racing Francorchamps Promotion. Dat bedrijfje vertegenwoordigt Bernie Ecclestones Belgische belangen. Naast de koningsklasse van de Autosport heeft F1-paus eind jaren ’80 ook z’n oog laten vallen op de Wegrace GP’s. Sterker nog de FIM en de IRTA zijn zelfs met hem in zee gegaan voor het verkopen van de TV-rechten van de sport.

In Francorchamps kruipt Ecclestone dus in de rol van promotor. Hij zal ook z’n weerslag hebben op het verloop van de wedstrijden. Na geharrewar tijdens de 250cc GP, vanwege een valse start van Didier de Radiguès, draait de 500cc helemaal uit op een klucht. Uiteraard gooit het typische microklimaat de nodige roet in het eten en dus komt er een herstart. Als ook de tweede race afgevlagd wordt, komt er – en dat in tegenstrijd met het FIM-reglement – een tweede herstart. De derde race komt er blijkbaar op aandringen van Ecclestone die schrik heeft voor zware rellen. Aan de vooravond van de wedstrijddag was het opnieuw vrij onrustig in de omgeving en bovendien morren de 30.000 aanwezigen omwille van de exuberante toegangsprijzen. Die zijn onder Ecclestones bewind fors gestegen ten opzichte van 1988. Een ticket voor de Belgische GP in Francorchamps kost in 1989 nagenoeg het dubbele van een voor de Dutch TT.

 

De doodsteek

Een jaar later, heeft Ecclestone de Belgische GP verplaatst naar zaterdag. De Londense zakenman heeft daar enigszins gegronde redenen voor. Op zondag 8 juli –de datum waarop de GP oorspronkelijk plaats zal vinden – vindt de finale van de Mondiale 1990 (Argentinië-Duitsland, gewonnen door de Duitsers. ) plaats in het Olympisch stadion in Rome. Vooraf zijn er al problemen met de verzekeraar en moet er ter elfder uur een andere verzekering afgesloten worden. Ook de wedstrijddag verloopt niet vlekkeloos. Zo wordt de door Hans Spaan gewonnen 125cc-race een ronde te vroeg afgevlagd. Het natte en verkleumde publiek dat toch de moeite nam om naar Francorchamps te komen kan zich nog enigszins verwarmen aan de schitterende prestatie van Didier de Radiguès die lang de 250cc-race zal aanvoeren maar uiteindelijk de duimen moet leggen voor ‘lil’ John Kocinski.

 

Het publiek blijft massaal weg in Francorchamps. Passeerden er een jaar eerder nog zo’n 30.000 toeschouwers aan de kassa, dan zijn het er in 1990 slechts 8.000 à 9.000. Veel te weinig om een GP rendabel te maken. De door Ecclestone bepaalde ticketprijzen spelen daar een rol in, maar ook de flink doorrekenende lokale zelfstandigen (waarvan de kusthoreca nog wat kan leren inzake ‘uitpersen’) zijn niet vrij van alle zonden. Bovendien lijkt Francorchamps dat weekend meer op een versterkte burcht dan een gewoon dorp. Onder het bewind van Minister van Binnelandse Zaken Louis Tobback (SP) treedt de Rijkswacht bijzonder streng en hardhandig op. Tobback vergelijkt de motorsportfans met hooligans. Een grotendeels scheefgetrokken vergelijking al kan jet er niet omheen dat er ook oproerkraaiers naar Francorchamps afzakten. Ondanks de massale ontplooing van de Rijkswacht blijven rellen niet uit. Volgens sommige ooggetuigen waren het verveelde jonge rijkswachters die het vuur aan de lont staken door buitenlandse toeschouwers te provoceren. 

 

De BMB blijft na de mislukte GP van 1990 met een enorme financiële kater achter. De nationale motorsportfederatie zal zelfs een herstructurering van z’n personeelskader moeten doorvoeren. Op het FIM Najaarscongres van 1990 krijgt de Belgische GP definitief de doodsteek. Er komt geen Belgische GP in 1991 en ook niet in de jaren erna…

 

 

Deel 1 van deze driedelige artikelenreeks vind je hier

 

Tekst: Bartel Jacobs

Foto's: Belga Image, Biker's Classics/Target Press

Facebook comments